از بین بردن تخم و لارو در کنجد
بدون استفاده از گاز فسفین و قرص برنج
آفت کشی کنجد داخل گونی و کیسه
استفاده از روش اتمسفر کنترل شده بر پایه CO2
کنجد به دلیل استفاده مستقیم در صنایع غذایی، تولید ارده، حلوا ارده و روغنگیری، از جمله محصولاتی است که حساسیت بالایی نسبت به استفاده از سموم شیمیایی دارد. در روش آفتکشی با فناوری اتمسفر کنترلشده نارون، بدون استفاده از قرص برنج و سایر فومیگانتهای شیمیایی، اکسیژن محیط کاهش یافته و غلظت دیاکسید کربن افزایش پیدا میکند. این شرایط باعث از بین رفتن تخم، لارو و حشرات بالغ موجود در کنجد میشود. در این فرآیند هیچ ماده شیمیایی به محصول اضافه نمیشود و پس از پایان عملیات نیز اثری از سموم در محصول باقی نمیماند. به همین دلیل این روش برای تولیدکنندگان مواد غذایی و محصولات صادراتی گزینهای مطمئن محسوب میشود.کنجد در زمان نگهداری در انبار ممکن است به انواع مختلفی از آفات انباری آلوده شود. این آفات معمولاً از طریق محمولههای آلوده، انبارهای قدیمی یا تخمهای باقیمانده در محصول وارد چرخه نگهداری میشوند. افزایش دما و رطوبت محیط نیز میتواند شرایط رشد و تکثیر آنها را فراهم کند. برخی از این حشرات مستقیماً از دانهها تغذیه میکنند و برخی دیگر از گرد و مواد غذایی خردشده موجود در انبار استفاده میکنند. شناسایی آفت غالب به انتخاب روش مناسب کنترل و جلوگیری از خسارتهای بعدی کمک میکند.
برای مصارف خانگی : اگر به دنبال رفع آفت حبوبات و خشکبار در مصارف خانگی و حجم کم هستید، قرار دادن محصول به مدت یک هفته در فریزر (دمای منفی ۱۸ درجه)، تخم و لارو آفات را ۱۰۰٪ از بین میبرد؛ پس از آن، در صورت نگهداری در ظروف کاملاً دربسته (هوابند) در کابینت و دمای محیط، هیچ آفت و حشره جدیدی در محصول ایجاد نخواهد شد. اما برای انبارداری صنعتی، نگهداری بلندمدت یا حجمهای بالا، این روش عملی نبوده و از سیستمهای صنعتی آفتکشی استفاده میشود.
نارون سیستمهای آفتکشی مبتنی بر اتمسفرکنترل شده را برای حذف آفات موجود در حبوبات و خشکبار مانند کنجد طراحی و اجرا میکند. این سیستمها برای انبارداران، شرکتهای بستهبندی، صادرکنندگان و تولیدکنندگان طراحی شدهاند و امکان آفتکشی کنجد و سایر خشکبار و حبوبات را بدون نیاز به قرص برنج فراهم میکنند. در این روش، محصول داخل محفظههای مخصوص یا فضاهای طراحیشده قرار گرفته و با کاهش اکسیژن شرایط لازم برای از بین بردن آفات ایجاد میشود. فرآیند به گونهای طراحی میشود که امکان کنترل دقیق پارامترهای عملیاتی وجود داشته باشد و آفتکشی در شرایط قابل پایش انجام شود. سیستمهای نارون متناسب با ظرفیت و شرایط هر پروژه طراحی میشوند و میتوانند برای مقیاسهای مختلف از چند صد کیلوگرم تا چندین تن محصول مورد استفاده قرار گیرند. روشهای سنتی سالها در صنعت نگهداری حبوبات مورد استفاده قرار گرفتهاند، اما امروزه بسیاری از بهرهبرداران به دنبال جایگزینهایی هستند که کنترل بیشتری بر فرآیند ایجاد کند و وابستگی به مواد شیمیایی را کاهش دهد.
یکی از چالشهای اصلی در آفتکشی کنجد ، وجود آفات در مراحل مختلف رشد است. در بسیاری از موارد تنها حشرات بالغ قابل مشاهده هستند، در حالی که تخم و لاروها داخل محصول باقی ماندهاند. اگر این مراحل رشد به طور کامل حذف نشوند، آلودگی پس از مدتی دوباره ظاهر خواهد شد. سیستمهای آفتکشی نارون با هدف کنترل چرخه زندگی آفات طراحی شدهاند. این موضوع اهمیت ویژهای برای کنجد دارد که ممکن است ماهها در انبار نگهداری شوند. حذف همزمان تخم، لارو و حشرات بالغ احتمال بازگشت آلودگی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد. این موضوع به ویژه برای صادرکنندگان و واحدهای بستهبندی اهمیت دارد، زیرا بروز مجدد آلودگی پس از بستهبندی میتواند خسارت مالی و اعتباری قابل توجهی ایجاد کند.
یکی از مهمترین ویژگیهای کنجد، عطر و طعم طبیعی آن است که مستقیماً بر کیفیت ارده، حلوا ارده، روغن کنجد و سایر فرآوردههای غذایی تأثیر میگذارد. در روش آفتکشی با دیاکسید کربن، تنها ترکیب گازی محیط نگهداری تغییر میکند و هیچ ماده خارجی با محصول تماس پیدا نمیکند. به همین دلیل پس از پایان فرآیند، ویژگیهای حسی کنجد از جمله عطر، طعم، رنگ و ظاهر آن حفظ میشود. این موضوع بهویژه برای تولیدکنندگانی که روی کیفیت محصول نهایی و رضایت مصرفکننده حساس هستند اهمیت زیادی دارد. حفظ کیفیت اولیه محصول یکی از دلایل اصلی استفاده از روشهای غیرشیمیایی در صنایع غذایی است.
کنجد و سایر حبوبات در زنجیره تأمین به شکلهای مختلفی نگهداری میشود. برخی مجموعهها محصول را به صورت فله در انبار نگهداری میکنند، برخی از گونیهای 25 یا 50 کیلوگرمی استفاده میکنند و در برخی پروژهها نیز محصول داخل کیسههای بزرگ یا بیگبگ ذخیره میشود. سیستمهای آفتکشی نارون به گونهای طراحی شدهاند که امکان آفتکشی محصول در انواع شیوههای نگهداری وجود داشته باشد. این موضوع باعث میشود در بسیاری از موارد نیازی به تخلیه و جابجایی کامل محصول پیش از شروع فرآیند نباشد. قابلیت آفتکشی کنجد در گونی و بستهبندیهای رایج، اجرای پروژه را برای بسیاری از بهرهبرداران سادهتر و اقتصادیتر میکند و از هزینههای اضافی جابجایی محصول جلوگیری میکند.
سیستمهای آفتکشی نارون بر اساس روش اتمسفر کنترل شده بر پایه گاز دی اکسید کربن طراحی شده است، تمامی حشرات در فضای بدون اکسیژن از بین می روند، این فرایند با تزریق گاز دی اکسید کربن سرعت می یابد. دستگاه ماژولار آفت کشی نارون، محصول با گونی یا به صورت فله داخل محفظه های دستگاه قرار می گیرند و برای آفت کشی به دستکاه مرکزی متصل می شوند. ظرفیت آفت کشی مطابق با نیاز کارفرما با افزایش و یا کاهش تعداد محفظه ها قابل مدیریت می باشد. برخلاف بسیاری از تجهیزات ثابت، این سیستمها قابلیت توسعه و افزایش ظرفیت دارند و میتوانند متناسب با رشد کسبوکار گسترش پیدا کنند. در طراحی این تجهیزات تلاش شده است امکان استفاده در شرایط مختلف نگهداری محصول فراهم شود. علاوه بر تجهیزات، طراحی فرآیند، کنترل شرایط اجرایی و پایش عملیات نیز بخشی از قابلیتهای دستگاه آفتکشی حبوبات و خشکبار نارون محسوب میشود.
یکی از مزایای سیستمهای نارون، استفاده از طراحی ماژولار است. در این ساختار، ظرفیت سیستم میتواند متناسب با نیاز مجموعه انتخاب شود و در آینده نیز افزایش یابد. این موضوع برای کسبوکارهایی که در حال توسعه هستند اهمیت زیادی دارد. بسیاری از واحدهای بستهبندی و صادرکنندگان در ابتدای کار به ظرفیت محدودی نیاز دارند اما با افزایش حجم فعالیت، نیاز به توسعه سیستم پیدا میکنند. طراحی ماژولار این امکان را فراهم میکند که بدون تعویض کامل تجهیزات، ظرفیت آفتکشی افزایش یابد. این رویکرد میتواند هزینه سرمایهگذاری اولیه را نیز کاهش دهد و انعطاف بیشتری در توسعه کسبوکار ایجاد کند.
در بسیاری از انبارهای حبوبات، کنجد داخل گونی نگهداری میشود و تخلیه کامل محصول برای انجام عملیات آفتکشی میتواند زمانبر و پرهزینه باشد. به همین دلیل امکان اجرای فرآیند روی محصول بستهبندیشده یک مزیت مهم محسوب میشود. سیستمهای نارون به گونهای طراحی شدهاند که در بسیاری از کاربردها بتوان عملیات آفتکشی را بدون نیاز به تخلیه کامل محصول انجام داد. این موضوع باعث کاهش زمان آمادهسازی پروژه و کاهش هزینههای عملیاتی میشود. همچنین کاهش دفعات جابجایی محصول میتواند از آسیبهای احتمالی به بستهبندی و افت کیفیت ظاهری محصول جلوگیری کند.
یکی از مهمترین تفاوتهای سیستمهای صنعتی با روشهای سنتی، امکان اندازهگیری و کنترل فرآیند است. در روشهای سنتی معمولاً اطلاعات دقیقی از شرایط اجرای عملیات در دسترس نیست و ارزیابی اثربخشی فرآیند دشوارتر است. در سیستمهای نارون امکان پایش پارامترهای اصلی فرآیند وجود دارد و شرایط آفتکشی تحت کنترل قرار میگیرد. این موضوع به اپراتور کمک میکند وضعیت عملیات را بهتر مدیریت کرده و از اجرای صحیح فرآیند اطمینان حاصل کند. قابلیت مستندسازی و ثبت اطلاعات نیز برای بسیاری از مجموعههای صنعتی و صادراتی اهمیت ویژهای دارد.
شرایط نگهداری کنجد در مجموعههای مختلف یکسان نیست. برخی محصولات در انبارهای معمولی نگهداری میشوند و برخی دیگر در سیلوها یا فضاهای ذخیرهسازی بزرگ قرار دارند. به همین دلیل راهکار آفتکشی باید متناسب با شرایط واقعی هر مجموعه طراحی شود. سیستمهای نارون قابلیت اجرا در طیف متنوعی از فضاهای نگهداری را دارند و طراحی پروژه بر اساس شرایط موجود انجام میشود. این موضوع باعث میشود برای هر مجموعه راهکار اختصاصی ارائه شود و بهرهبردار مجبور به تغییر کامل زیرساختهای خود نباشد. انعطافپذیری در اجرا یکی از عوامل مهم موفقیت پروژههای آفتکشی در مقیاس صنعتی محسوب میشود.
نگهداری تا دو سال بدون استفاده از مواد شیمیایی
هزینه ای کمتر از 500 تومان برای هر کیلوگرم محصول
آفات انباری میتوانند در مدت کوتاهی باعث کاهش کیفیت و ارزش اقتصادی کنجد شوند. تغذیه حشرات از دانهها موجب افت وزن محصول و افزایش ضایعات میشود. همچنین فعالیت لاروها و حشرات باعث ایجاد آلودگی، تولید فضولات و کاهش کیفیت ظاهری کنجد خواهد شد. در موارد شدید، محصول ممکن است برای مصرف انسانی یا استفاده در صنایع غذایی با محدودیت مواجه شود. آفتکشی بهموقع باعث حذف آلودگی در مراحل اولیه شده و از گسترش جمعیت آفات در انبار جلوگیری میکند. این موضوع بهویژه برای نگهداری بلندمدت و صادرات کنجد اهمیت زیادی دارد.
یکی از چالشهای روشهای سنتی آفتکشی این است که موفقیت فرآیند تا حد زیادی به تجربه و مهارت فرد اجراکننده وابسته است. خطا در محاسبه مقدار گاز، زمانبندی یا شرایط نگهداری میتواند اثربخشی عملیات را کاهش دهد و باعث باقی ماندن بخشی از آفات در محصول شود. در سیستمهای مدرن، بخش زیادی از فرآیند قابل اندازهگیری و کنترل است و نیاز کمتری به تصمیمگیریهای تجربی وجود دارد. اپراتور میتواند شرایط اجرای عملیات را پایش کرده و از صحت فرآیند اطمینان حاصل کند. این موضوع برای کارخانهها و مراکز بستهبندی که نمیخواهند به حضور دائمی افراد متخصص در محل وابسته باشند اهمیت زیادی دارد. کاهش وابستگی به نیروی انسانی متخصص، مدیریت فرآیند را سادهتر و قابل تکرارتر میکند.
برخی بهرهبرداران برای کاهش فعالیت آفات، دمای انبار را به شکل قابل توجهی کاهش میدهند یا به صورت دورهای از روشهای شیمیایی استفاده میکنند. هر دو روش میتوانند هزینههای قابل توجهی به مجموعه تحمیل کنند. در انبارهای بزرگ، تأمین سرمایش مداوم برای چندین ماه هزینه انرژی بالایی ایجاد میکند. از سوی دیگر استفاده مکرر از مواد شیمیایی نیز علاوه بر هزینه خرید مواد، هزینههای اجرایی و الزامات ایمنی خاص خود را دارد. به همین دلیل بسیاری از تولیدکنندگان به دنبال راهکارهایی هستند که بتواند بدون نیاز به مصرف مداوم سموم یا سرمایش شدید، ریسک آلودگی محصول را کاهش دهد و هزینههای بهرهبرداری را کنترل کند.
قرص برنج یکی از شناختهشدهترین روشهای کنترل آفات در محصولات انباری است. استفاده از این قرص در دانه های روغنی باعث شده که باقیمانده سم در سطح محصول بیشتر از حد مجاز شود. این قرص در مجاورت رطوبت هوا گاز فسفین آزاد میکند و به همین دلیل نحوه نگهداری و استفاده از آن اهمیت زیادی دارد. کوچکترین خطا در حمل یا مصرف میتواند خطرات جدی برای افراد حاضر در محیط ایجاد کند. یکی از چالشهای مهم استفاده از قرص برنج، وابستگی زیاد نتیجه نهایی به نحوه اجرای عملیات است. آببندی نامناسب، توزیع غیریکسان گاز یا زمان ناکافی تیمار میتواند باعث کاهش اثربخشی فرآیند شود. علاوه بر این، استفاده از قرص برنج در بسیاری از کشورها تحت مقررات سختگیرانه قرار دارد. به همین دلیل بسیاری از مجموعههای صنعتی ترجیح میدهند به جای اتکا به فرآیندهای دستی و مواد شیمیایی، از سیستمهایی استفاده کنند که کنترل و پایش دقیقتری داشته باشند. استفاده از قرص برنج در دانه های روغنی باعث ایجاد باقیمانده سم در سطح محصول می شود.
فسفین سالها یکی از رایجترین روشهای آفتکشی در انبارهای غلات و حبوبات بوده است. با این حال موفقیت این روش به عواملی مانند دما، مدت زمان تیمار، غلظت گاز و کیفیت آببندی محیط بستگی دارد. در صورت وجود نشتی یا اجرای نامناسب، بخشی از آفات ممکن است زنده بمانند. یکی دیگر از چالشهای مهم، بروز مقاومت در برخی جمعیتهای آفات انباری است. در بسیاری از کشورها گزارشهایی از کاهش حساسیت برخی آفات نسبت به فسفین منتشر شده است که میتواند اثربخشی عملیات را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین استفاده از فسفین نیازمند رعایت الزامات ایمنی خاص و آموزش مناسب اپراتورها است که برای برخی مجموعهها پیچیدگیهای اجرایی ایجاد میکند. در دانه های روغنی مانند کنجد، گاز فسفین در روغن سطحی حل شده و باقیمانده سم در محصول ممکن است به بالاتر از میزان مجار برسد .
متیل بروماید در گذشته یکی از مهمترین فومیگانتهای مورد استفاده در صنایع کشاورزی و نگهداری محصولات بود. این ماده به دلیل سرعت اثر بالا و دامنه کاربرد گسترده مورد توجه قرار داشت، اما محدودیتهای زیستمحیطی باعث کاهش مصرف آن در بسیاری از کشورها شده است. تحقیقات علمی نشان دادهاند که متیل بروماید میتواند در تخریب لایه اوزون نقش داشته باشد. به همین دلیل استفاده از آن در بسیاری از کاربردها محدود یا ممنوع شده و صنایع مختلف به سمت فناوریهای جایگزین حرکت کردهاند. امروزه بسیاری از شرکتها هنگام طراحی سیستمهای جدید نگهداری محصول، به دنبال راهکارهایی هستند که وابستگی کمتری به موادی با محدودیتهای قانونی و زیستمحیطی داشته باشند.
بدون نیاز به اوپراتور تخصصی
در بسیاری از روشهای سنتی، تجربه و مهارت فرد اجراکننده نقش تعیینکنندهای در موفقیت عملیات دارد. اشتباه در محاسبات، زمانبندی یا نحوه اجرای فرآیند میتواند نتیجه نهایی را تحت تأثیر قرار دهد. در سیستمهای مدرنتر، بخش زیادی از فرآیند بر اساس پارامترهای قابل اندازهگیری مدیریت میشود و وابستگی به تصمیمگیریهای تجربی کاهش پیدا میکند. این موضوع باعث میشود اجرای عملیات در پروژههای مختلف با ثبات بیشتری انجام شود. برای بسیاری از کارخانهها و مراکز نگهداری نخود، کاهش وابستگی به نیروهای متخصص کمیاب یک مزیت مهم مدیریتی محسوب میشود.
بدون وابستگی به مواد شیمیایی
بسیاری از روشهای سنتی آفتکشی بر پایه استفاده از مواد شیمیایی یا گازهای حاصل از آنها بنا شدهاند. این موضوع علاوه بر هزینه تأمین مواد، الزامات ایمنی، نگهداری و حملونقل خاصی نیز ایجاد میکند. در روشهای غیرشیمیایی، وابستگی به این مواد کاهش پیدا میکند و بخش مهمی از فرآیند بر پایه کنترل شرایط محیطی انجام میشود. به همین دلیل بسیاری از صنایع غذایی و صادرکنندگان به این فناوریها توجه بیشتری نشان میدهند. کاهش وابستگی به مواد شیمیایی میتواند انعطافپذیری بیشتری در بهرهبرداری ایجاد کند و در بلندمدت بخشی از ریسکهای عملیاتی مرتبط با تأمین و مصرف این مواد را کاهش دهد.
کنجد در مقایسه با بسیاری از غلات و حبوبات دارای درصد بالایی روغن طبیعی است و به همین دلیل در گروه محصولات روغنی قرار میگیرد. این دسته از محصولات معمولاً در تولید مواد غذایی با ارزش افزوده بالا مورد استفاده قرار میگیرند و هرگونه افت کیفیت میتواند خسارت اقتصادی قابل توجهی ایجاد کند. تولیدکنندگان مواد غذایی نیز تمایل دارند از روشهایی استفاده کنند که بدون افزودن مواد شیمیایی، آفات را کنترل کند. علاوه بر این، کنجد اغلب در صنایع حساس مانند تولید روغن خوراکی، ارده و محصولات سلامتمحور مصرف میشود. به همین دلیل روشهای غیرشیمیایی مانند اتمسفر کنترلشده بهعنوان راهکاری ایمن و سازگار با صنایع غذایی مورد توجه قرار گرفتهاند.
شبپره هندی یکی از رایجترین آفات مواد غذایی خشک، خشکبار و دانههای روغنی است. لارو این حشره از محتویات مواد غذایی تغذیه کرده و در بین محصول تارهای ابریشمی ایجاد میکند. وجود رشتههای نازک و چسبندگی غیرعادی در میان دانههای کنجد میتواند از نشانههای آلودگی به این آفت باشد. این حشره توانایی تکثیر سریع در محیطهای گرم را دارد و در صورت عدم کنترل میتواند بخش قابل توجهی از محصول را آلوده کند. شبپره هندی علاوه بر کنجد، در محصولات حاوی کنجد مانند گرانولا، انرژی بار و مخلوطهای خشکبار نیز مشاهده میشود.کنجد به دلیل اندازه کوچک دانهها و امکان تجمع در فضاهای کمتهویه، محیط مناسبی برای رشد لاروهای شبپره هندی فراهم میکند. آلودگی معمولاً در بخشهای کمگردش انبار و در محمولههایی که مدت طولانی نگهداری شدهاند مشاهده میشود. لاروها با ایجاد تارهای نازک در بین دانههای کنجد باعث کاهش کیفیت ظاهری محصول میشوند. این آفت علاوه بر کنجد خام، میتواند به فرآوردههای حاوی کنجد مانند ارده، حلوا ارده و انرژیبارها نیز منتقل شود.
این حشره کوچک به دلیل وجود برجستگیهای دندانهمانند در دو طرف سینه خود به سوسک دندانهدار غلات معروف است. سوسک دندانهدار معمولاً از دانههای شکسته، ذرات غذایی و محصولات فرآوریشده تغذیه میکند و در انبارهای نگهداری مواد غذایی به سرعت گسترش مییابد. آلودگی به این آفت معمولاً در محمولههایی که مدت طولانی نگهداری شدهاند بیشتر مشاهده میشود. حضور تعداد زیاد این حشرات باعث کاهش کیفیت محصول و ایجاد آلودگی در خطوط بستهبندی میشود. این آفت در کنار کنجد، در خشکبار، غلات و محصولات غذایی خشک نیز دیده میشود. سوسک دندانهدار غلات معمولاً به محمولههای کنجدی حمله میکند که دارای درصدی دانه شکسته یا ناخالصی هستند. این حشره از ذرات ریز غذایی و بقایای موجود در بین دانهها تغذیه میکند و به همین دلیل در انبارهای با نظافت ضعیف سریعتر گسترش مییابد. در محمولههای بزرگ کنجد، حضور این آفت میتواند موجب آلودگی گسترده و افزایش هزینههای پاکسازی و فرآوری شود. در صورت عدم کنترل، آلودگی به سایر محصولات غذایی موجود در انبار نیز منتقل خواهد شد.
سوسک آرد قرمز یکی از شناختهشدهترین آفات انباری در صنایع غذایی است. این حشره معمولاً در محیطهایی که مواد غذایی خردشده، گرد و غبار غذایی یا دانههای آسیبدیده وجود دارد رشد میکند. در انبارهای کنجد، وجود شکستگی دانهها و بقایای محصول میتواند شرایط مناسبی برای تکثیر آن فراهم کند. آلودگی به سوسک آرد قرمز علاوه بر کاهش کیفیت محصول، موجب افزایش آلودگی ثانویه در انبار و تجهیزات فرآوری میشود. این حشره مقاومت بالایی در محیطهای انباری دارد و در صورت عدم کنترل میتواند به سرعت جمعیت خود را افزایش دهد. اگرچه سوسک آرد قرمز بیشتر در آرد و غلات فرآوریشده مشاهده میشود، اما در انبارهای کنجد نیز میتواند از دانههای آسیبدیده و گرد حاصل از جابهجایی محصول تغذیه کند. این آفت معمولاً در محیطهای گرم و در فصلهای گرم سال رشد سریعی دارد. در کارخانههای تولید ارده و فرآوردههای کنجدی، وجود این حشره میتواند باعث آلودگی مواد اولیه و افزایش ضایعات تولید شود. کنترل بهموقع آلودگی از گسترش آن در خطوط فرآوری جلوگیری میکند.
شپشهها گروهی از آفات انباری هستند که به دانهها و مواد غذایی خشک حمله میکنند. برخی از گونههای شپشه قادرند تخم خود را در داخل یا روی سطح دانه قرار دهند و لاروها پس از خروج از تخم از مواد غذایی موجود تغذیه کنند. اگرچه شپشهها بیشتر در غلات و حبوبات شناخته میشوند، اما در شرایط نگهداری نامناسب میتوانند در انبارهای حاوی کنجد نیز مشاهده شوند. وجود سوراخهای ریز روی دانهها، کاهش وزن محصول و مشاهده حشرات بالغ از نشانههای آلودگی به شپشهها است. کنترل این آفات در مراحل اولیه از گسترش آلودگی به سایر محمولههای انبار جلوگیری میکند.
کنجد در مقایسه با بسیاری از دانههای روغنی، در صورت نگهداری در دمای مناسب ماندگاری بالایی دارد. به طور معمول دمای کمتر از 20 درجه سانتیگراد برای نگهداری بلندمدت کنجد توصیه میشود و هرچه دما پایینتر باشد، سرعت رشد و تکثیر آفات انباری کاهش پیدا میکند. در انبارهایی که دمای محصول به بیش از 25 تا 30 درجه میرسد، شرایط برای فعالیت حشرات و رشد جمعیت آنها بسیار مساعدتر خواهد بود. علاوه بر آفات، دمای بالا میتواند باعث افت کیفیت روغن طبیعی کنجد و کاهش ماندگاری محصول شود. به همین دلیل کنترل دمای انبار یکی از مهمترین اقدامات پیشگیرانه در نگهداری کنجد و رقع آفت محسوب میشود.
کنجد باید در محیطی خشک و با رطوبت کنترلشده نگهداری شود. افزایش رطوبت محیط علاوه بر افزایش احتمال رشد کپکها، شرایط مطلوبی برای فعالیت بسیاری از آفات انباری فراهم میکند. در انبارهایی که تهویه مناسب وجود ندارد، رطوبت میتواند به تدریج در نقاط مختلف محموله تجمع پیدا کند و باعث ایجاد کانونهای آلودگی شود. نگهداری کنجد در محیط خشک، استفاده از بستهبندی مناسب و جلوگیری از نفوذ رطوبت به محصول، نقش مهمی در کاهش خسارتهای ناشی از آفات و آلودگیهای میکروبی دارد. با این حال حتی در شرایط مناسب نگهداری نیز امکان وجود تخم آفات در محصول وجود دارد و در برخی موارد آفتکشی ضروری خواهد بود.
آفات انباری برای رشد و تکثیر به سه عامل اصلی نیاز دارند: غذا، دما و رطوبت مناسب. کنجد به عنوان یک ماده غذایی غنی، همواره منبع تغذیه مناسبی برای حشرات محسوب میشود و در صورت افزایش دما و رطوبت، سرعت رشد جمعیت آفات به شکل چشمگیری افزایش پیدا میکند. نگهداری محصول در انبارهای گرم، دارای تهویه ضعیف یا محمولههای متراکم میتواند شرایط ایدهآلی برای فعالیت شبپرهها، سوسکها و سایر آفات ایجاد کند. در چنین شرایطی حتی مقدار کمی آلودگی اولیه میتواند طی چند هفته به یک آلودگی گسترده تبدیل شود. به همین دلیل رعایت اصول نگهداری مناسب و انجام آفتکشی در زمان مناسب مکمل یکدیگر هستند و هیچکدام به تنهایی کافی نیستند.
مشاهده حشره زنده میان دانه ها
یکی از واضحترین نشانههای آلودگی، مشاهده حشرات بالغ در سطح یا میان توده کنجد است. این حشرات معمولاً هنگام جابهجایی محصول یا نمونهبرداری از محموله قابل مشاهده هستند. مشاهده حتی تعداد کمی حشره میتواند نشانه وجود جمعیت بزرگتری در بخشهای مختلف انبار باشد.
وجود تار، لارو یا ذرات غیر طبیعی
در آلودگیهای ناشی از شبپره هندی معمولاً تارهای نازک و بههمچسبیدگی دانهها مشاهده میشود. همچنین ممکن است لاروهای کوچک یا پوستههای باقیمانده از رشد حشرات در محصول دیده شوند. وجود این علائم نشاندهنده فعالیت آفات در داخل محموله است.
افزایش گرد و پودر میان دانه ها
فعالیت برخی آفات باعث خرد شدن دانهها و تولید ذرات ریز در میان محصول میشود. اگر میزان گرد و پودر موجود در کنجد بیش از حد معمول باشد، میتواند نشانه فعالیت حشرات و خسارت ناشی از تغذیه آنها باشد.
خسارت به کنجد خام
حشرات با تغذیه مستقیم از دانهها باعث کاهش وزن و افت کیفیت کنجد میشوند. همچنین وجود فضولات، پوستهها و بقایای حشرات میتواند ارزش تجاری محصول را کاهش دهد. در محمولههای صادراتی یا مورد استفاده در صنایع غذایی، حتی آلودگی محدود نیز ممکن است باعث رد شدن محصول توسط خریدار شود. در موارد شدید، بخشی از محموله عملاً غیرقابل استفاده خواهد شد.آلودگی به آفات تنها به از بین رفتن بخشی از محصول محدود نمیشود. حضور حشرات در مواد غذایی میتواند موجب کاهش ارزش اقتصادی، افزایش ضایعات، نارضایتی مشتریان و حتی مرجوع شدن محصولات از بازار شود. هرچه آلودگی دیرتر شناسایی شود، میزان خسارت نیز بیشتر خواهد بود.
خسارت آفت به ارده و حلوا ارده
آلودگی کنجد خام میتواند به مواد اولیه تولید ارده و حلوا ارده منتقل شود. وجود حشرات یا بقایای آنها در مواد اولیه، علاوه بر مشکلات بهداشتی، میتواند موجب توقف خط تولید، افزایش ضایعات و کاهش کیفیت محصول نهایی شود. تولیدکنندگان این محصولات معمولاً حساسیت بالایی نسبت به سلامت مواد اولیه دارند و هرگونه آلودگی میتواند خسارت مالی قابل توجهی ایجاد کند.
خسارت به انرژیبار و فراوردههای کنجدی
امروزه کنجد در تولید انواع انرژیبار، گرانولا، اسنکهای سلامتمحور و مخلوطهای غذایی مورد استفاده قرار میگیرد. آلودگی مواد اولیه میتواند به محصول نهایی منتقل شده و باعث افت کیفیت، کاهش ماندگاری و افزایش ریسک مرجوعی کالا شود. از آنجا که این محصولات معمولاً در بستهبندیهای کوچک و با ارزش افزوده بالا عرضه میشوند، حتی مقدار کمی آلودگی نیز میتواند به اعتبار برند و رضایت مشتری آسیب وارد کند. به همین دلیل کنترل آفات در مرحله نگهداری کنجد اهمیت ویژهای برای تولیدکنندگان این محصولات دارد.
برای ارسال پیام از طریق WhatsApp کلیک کنید
نشانه های کنجد آفت دار و یا حشره زده چیست؟
تشخیص زودهنگام آلودگی میتواند از گسترش خسارت و آلوده شدن کل محموله جلوگیری کند. بسیاری از آفات انباری در مراحل اولیه به راحتی قابل مشاهده نیستند و تنها با بررسی دقیق محصول میتوان نشانههای حضور آنها را تشخیص داد.
آیا آفتکشی با دیاکسید کربن به کیفیت کنجد آسیب میزند؟
در بسیاری از موارد، آلودگی لوبیا از زمان برداشت یا حملونقل آغاز میشود و تخم آفات همراه محصول وارد انبار میشود. این تخمها معمولاً بسیار کوچک هستند و با چشم غیرمسلح دیده نمیشوند، به همین دلیل ممکن است محصول هنگام ورود به انبار کاملاً سالم به نظر برسد. پس از قرار گرفتن لوبیا در شرایط مناسب مانند دمای 25 تا 35 درجه سانتیگراد و نگهداری طولانیمدت، تخمها به لارو تبدیل میشوند. لاروها وارد دانه شده و از محتویات داخلی آن تغذیه میکنند. در این مرحله نیز معمولاً آلودگی از بیرون قابل مشاهده نیست. چند هفته یا چند ماه بعد، حشرات بالغ از دانه خارج میشوند و علائمی مانند سوراخ شدن لوبیا، وجود خاکه و مشاهده حشرات زنده ظاهر میشود. به همین دلیل بسیاری از انبارداران تصور میکنند آلودگی در انبار ایجاد شده است، در حالی که منشأ آن معمولاً تخمهای موجود در محصول از ماهها قبل بوده است.
آیا تخم آفات با چشم قابل مشاهده است؟
در بسیاری از موارد، آلودگی لوبیا از زمان برداشت یا حملونقل آغاز میشود و تخم آفات همراه محصول وارد انبار میشود. این تخمها معمولاً بسیار کوچک هستند و با چشم غیرمسلح دیده نمیشوند، به همین دلیل ممکن است محصول هنگام ورود به انبار کاملاً سالم به نظر برسد. پس از قرار گرفتن لوبیا در شرایط مناسب مانند دمای 25 تا 35 درجه سانتیگراد و نگهداری طولانیمدت، تخمها به لارو تبدیل میشوند. لاروها وارد دانه شده و از محتویات داخلی آن تغذیه میکنند. در این مرحله نیز معمولاً آلودگی از بیرون قابل مشاهده نیست. چند هفته یا چند ماه بعد، حشرات بالغ از دانه خارج میشوند و علائمی مانند سوراخ شدن لوبیا، وجود خاکه و مشاهده حشرات زنده ظاهر میشود. به همین دلیل بسیاری از انبارداران تصور میکنند آلودگی در انبار ایجاد شده است، در حالی که منشأ آن معمولاً تخمهای موجود در محصول از ماهها قبل بوده است.
کنجد پس از آفتکشی تا چه مدت از آلودگی محافظت میشود؟
در بسیاری از موارد، آلودگی لوبیا از زمان برداشت یا حملونقل آغاز میشود و تخم آفات همراه محصول وارد انبار میشود. این تخمها معمولاً بسیار کوچک هستند و با چشم غیرمسلح دیده نمیشوند، به همین دلیل ممکن است محصول هنگام ورود به انبار کاملاً سالم به نظر برسد. پس از قرار گرفتن لوبیا در شرایط مناسب مانند دمای 25 تا 35 درجه سانتیگراد و نگهداری طولانیمدت، تخمها به لارو تبدیل میشوند. لاروها وارد دانه شده و از محتویات داخلی آن تغذیه میکنند. در این مرحله نیز معمولاً آلودگی از بیرون قابل مشاهده نیست. چند هفته یا چند ماه بعد، حشرات بالغ از دانه خارج میشوند و علائمی مانند سوراخ شدن لوبیا، وجود خاکه و مشاهده حشرات زنده ظاهر میشود. به همین دلیل بسیاری از انبارداران تصور میکنند آلودگی در انبار ایجاد شده است، در حالی که منشأ آن معمولاً تخمهای موجود در محصول از ماهها قبل بوده است.
آیا آفتکشی کنجد برای صادرات اهمیت دارد؟
در بسیاری از موارد، آلودگی لوبیا از زمان برداشت یا حملونقل آغاز میشود و تخم آفات همراه محصول وارد انبار میشود. این تخمها معمولاً بسیار کوچک هستند و با چشم غیرمسلح دیده نمیشوند، به همین دلیل ممکن است محصول هنگام ورود به انبار کاملاً سالم به نظر برسد. پس از قرار گرفتن لوبیا در شرایط مناسب مانند دمای 25 تا 35 درجه سانتیگراد و نگهداری طولانیمدت، تخمها به لارو تبدیل میشوند. لاروها وارد دانه شده و از محتویات داخلی آن تغذیه میکنند. در این مرحله نیز معمولاً آلودگی از بیرون قابل مشاهده نیست. چند هفته یا چند ماه بعد، حشرات بالغ از دانه خارج میشوند و علائمی مانند سوراخ شدن لوبیا، وجود خاکه و مشاهده حشرات زنده ظاهر میشود. به همین دلیل بسیاری از انبارداران تصور میکنند آلودگی در انبار ایجاد شده است، در حالی که منشأ آن معمولاً تخمهای موجود در محصول از ماهها قبل بوده است.